Godišnjica Lenjinove smrti

Autor: Redakcija • Objavljeno: • Broj komentara: 0

Danas, 21. januara, navršila se 90. godišnjica smrti ruskog vođe Oktobarske revolucije Vladimira Iljiča Lenjina. Bio je osnivač prve Komunističke partije i Kominterne, a postavio je temelje i Sovjetskom Savezu

  • 1919-01-01-lenin-speech.jpg

Lenjin porodičnog prezimena Uljanov, potječe iz ugledne porodice - otac Ilja Nikolajevič je bio upravitelj školskoga sistema u simbirskoj guberniji, a majka Marija Aleksandrovna Blank obrazovana žena, kćerka ljekara. Imao je dva brata i tri sestre, i svi su, osim jedne sestre, postali profesionalni revolucionari. Godine 1886. Lenjinov otac umire, a 1887. stariji brat Aleksandar, kome je budući sovjetski vođa bio dječački odan, biva obješen zbog učestvovanja u neuspješnom pokušaju atentata na cara Aleksandra II. Činjenica je da porodica Uljanov nije snosila nikakve posljedice zbog terorističke djelatnosti Aleksandra Uljanova, te da je Lenjin bez ikakvih ograničenja upisao studij prava iste, 1887. godine na Kazanjskom univerzitetu. Potkraj iste godine, zbog učestvovanja u studentskim nemirima, Lenjin je isključen sa univerziteta i protjeran u selo Kokuškino, gdje je proveo oko godinu dana.

Robijanje i emigracija

U martu 1889. porodica Uljanov preselila se u Samaru, gdje je Vladimir proveo oko četiri godine. U proljeće 1890. dobio je dozvolu za privatno polaganje prava na Sanktpeterburškome univerzitetu, a već u jesen 1891. diplomirao je kao najbolji student. U jesen 1893. nastanio se u Sankt Peterburgu, gdje je 1895. učestvovao u ujedinjavanju sanktpeterburških marksista u jedinstvenu organizaciju - Savez borbe za oslobađanje radničke klase. Organizacija je bila razbijena potkraj 1895., a uhapšeni Lenjin proveo je godinu dana u zatvoru, a potom osuđen na trogodišnje progonstvo u sibirsko selo Šušenskoe u Minusinskom okrugu. Oslobođen u januaru 1900. godine, Lenjin je emigrirao u Švicarsku. U Rusiju se vratio u novembru 1905. i pozvao na opći ustanak. Neovisno od toga, opći štrajk je počeo 20. decembra i razvio se u pravu revoluciju, ali i bio slomljen do kraja godine. No, revolucionarni val, unatoč slomu, rezultirao je radikalizacijom socijaldemokrata i buđenjem nade u rušenje omrznutog režima - jedna od značajki prve revolucije bila je i pojava radničkih vijeća (sovjeta) po kojima je kasnije prva socijalistička država na svijetu dobila ime.

Izbijanje 1. svjetskog rata dovelo je do kraha mnogih iluzija o anacionalnosti proletarijata, što je bila jedna od ključnih Marxovih ideja i socijaldemokratskih dogmi. Pokazalo se ne samo da radnici imaju domovinu, nego da je, štaviše, radništvo industrijaliziranih zemalja najefikasnija vojna grupa u vojskama zaraćenih zemalja. No, Lenjin je odbio svrstati se u nacionalni tabor, kao što je učinila većina socijalista. Vodio je politiku tzv. revolucionarnog defetizma ili čekanja povoljne situacije da se ratni zanos istroši u ratnomm zamoru, što bi po njemu moglo biti uzročnik socijalnih revolucija. Lenjin je veliki dio vremena do Oktobarske revolucije proveo u ideološkim nadmetanjima. U samoj carskoj Rusiji, niz poraza u ratu, veliki gubici u ljudstvu, privredna kriza i osiromašenje, pad autoriteta vladajućih klasa i opći kolaps sistema doveli su do masovnih štrajkova i stvaranja sovjeta. Car Nikolaj II abdicirao je 15. marta i obrazovana je demokratska vlada kneza Georgija Ljvova pod glavnim uticajem liberalne stranke. U zemlji su vladali nestabilnost, politička radikalizacija i previranje jer su različite društvene, nacionalne i političke struje konačno došle do slobode izražaja. Lenjin je došao u Petrograd iz Švicarske, u koju je pobjegao početkom rata, u specijalnom, zapečaćenom vozu. Naime, njemačke vlasti željele su izbaciti Rusiju iz rata, a bilo im je dobro poznato da se Lenjin također bori za izlazak Rusije iz rata. Tu su njemačke imperijalne vlasti imale svoju računicu u okončanju rata na istoku, a da bi prebacili snage na zapadno ratište. Lenjin je znao za njihove kalkulacije i iskoristio ih: uspio je isposlovati da zajedno s nekoliko desetina pristaša dobije prolaz ekstrateritorijalnog voza, posebne kompozicije koja se, pošavši iz Švicarske, smjela u Njemačkoj zaustaviti samo zbog opskrbe namirnicama - voz su pratila dva njemačka oficira i nekoliko vojnika. Bili su u Petrogradu za dva dana. U julu dolazi, pod maskom demonstracija, do prvog neuspjelog boljševičkog puča. Pod prijetnjom hapšenja, Lenjin bježi iz Petrograda i skriva se na selu, emigrira u Finsku i vodi Partiju iz ilegale. Vlada liberala Aleksandra Kerenskog, nesposobna da donese odluku o izlasku iz rata i izložena pritiscima lijevih i desnih radikala, tonula je u haos zajedno s cijelom zemljom, čemu je doprinio i neuspio puč carističkog generala Kornjilova. U oktobru 1917. Lenjin je procijenio da je dozrelo vrijeme za odlučujući udar - boljševici su imali većinu u sovjetima, njihov utjecaj u mornarici i vojsci je rastao, tako da su imali efektivnu kontrolu nad značajnim dijelom oružane sile. Nasuprot tome, liberalna, menjševička i eserska opcija su slabjele u vrtlogu dezorijenacije i neodlučnosti.

Boljševički teror

Pod Lenjinovim vodstvom boljševici 25. oktobra po starom, julijanskom kalendaru (7. novembra po novom, gregorijanskom) izvode puč u Petrogradu i preuzimaju vlast uz minimalne žrtve. Nešto snažniji otpor nije spriječio da i Moskva dođe pod komunističku kontrolu 15. novembra. Relativno lak način preuzimanja vlasti kao da je potvrdio Lenjinova predviđanja o tom kako se "vlast kotrlja ulicama, samo ju treba uzeti". Drugi sveruski kongres sovjeta sazvan je 8. oktobra 1917. Boljševici, koji su upravljali radom kongresa i određivali njegov tok, ustanovili su Vijeće narodnih komesara kao vrhovno državno tijelo, a Lenjin je imanovan predsjednikom Vijeća, postavši tako poglavar države u nastajanju, koja je trajala sve do raspada 1991. godine. 

U novembre 1917. saziva izbore za Zakonodavnu skupštinu na kojoj boljševici dobivaju 25 posto glasova. Kako takav rezultat nije odgovarao komunistima, naoružani pripadnici mornarice rastjerali su skupštinu. S obzirom da stvari nisu išle po Lenjinovom planu i na ruku boljševicima koji nikako nisu uspjevali osvojiti većinu, u decembru 1917. potpisuje ukaz o utemeljenju tajne političke policije pod imenom Čeka, koja je u zadatak dobila deportirati sve nepodobne u konc-logore, a prema potrebi ih i strijeljati. U zavisnosti od izvora, Čeka je ubila između 100 do 250 hiljada ljudi. Čeka je izvela i ubistvo carske porodice, ubivši pritom ne samo cara i caricu, već i njihovu maloljetnu djecu. U septembru 1918. tokom terora koji su boljševici provodili nad pripadnicima carske vlasti u Moskvi je ubijeno 25 bivših carskih ministara i 765 pripadnika carske vojske, a ukaz o smaknuću potpisao je lično Lenjin. Iste godine Lenjin potpisuje ukaz o osnivanju prvog konc-logora u Europu u mjestu Solovki.

Pripadnica esera Dora Kaplan 30. avgusta 1918. pucala na Lenjina, pogodivši ga pritom s dva metka u glavu. Dan nakon atentata, Dora je ubijena bez suđenja. Lenjin je podvrgnut operaciji nakon koje se oporavio, ali njegovo zdravlje oje bilo nepovratno narušeno. Zbog osjetljivog položaja u tijelu, jedan metak nikad nije uklonjen, te se smatra kako je on bio razlog njegovim budućim učestalim glavoboljama. U maju 1922. Lenjina djelimično paralizira prvi moždani udar, a u decembru, nakon drugog moždanog udara, prisiljen je povući se iz politike. Treći moždani udar u martu 1923. učinio ga je nepokretnim i ograničio mu govorne mogućnosti.

U svom "Pismu Kongresu" koje je poznatije kao Lenjinov testament, teško bolestan apelirao je na svoju stranku da sačuva jedinstvo, te je u tu svrhu predložio povećanje broja članova Centralnog komiteta i smjenjivanje Staljina s dužnosti generalnog sekretara. Umro je 21. januara 1924., a unatoč njegovoj želji da bude sahranjen pored roditelja, njegovi balzamirani ostaci sahranjeni su u Mauzoleju na Crvenom trgu u Moskvi  u staklenom kovčegu. Protiv tog čina protestovala je i Lenjinova supruga Nadežda Krupska, kojoj je Staljin nakon toga zaprijetio da će "drugu Lenjinu naći drugu udovicu". Kao službeni uzork smrti navedeno je zakrčenje krvnih žila i četvrti moždani udar. Međutim, nakon sloma komunizma u Rusiji pojavile su se informacije prema kojima je uzrok smrti - sifilis.

 

NAPOMENA: Komentari odražavaju stavove njihovih autora, a ne nužno i stavove redakcije portala Veteran.ba. Molimo korisnike da se suzdrže od vrijeđanja, psovanja i vulgarnog izražavanja. Redakcija zadržava pravo da obriše komentar bez najave i objašnjenja. Zbog velikog broja komentara redakcija nije dužna obrisati sve komentare koji krše pravila. Kao čitalac također prihvatate mogućnost da među komentarima mogu biti pronađeni sadržaji koji mogu biti u suprotnosti sa vašim vjerskim, moralnim i drugim načelima i uvjerenjima.

KOMENTARI { 0 } DODAJ KOMENTAR
  • Ime / Nadimak: *

  • Komentar: *
    do 1200 karaktera

  •  

  • Karakteri sa slike: *

  •  

  • Trenutno nema komentara.

Najnovije

Najčitanije

Najnovijikomentari